عبد الحي حبيبى
649
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
از سخن بازايستادن باشد و با كسى سخن نگويند ، و به نماز و تسبيح و سجده مشغول شوند . و اين روز بنام فرشته سروش ( جبريل ) ناميده شده ، كه بر اجنه و ساحران غالب و موكل شب باشد ، و هر شب سه بار از مردم شرجن و ساحران را دفع كند « 1 » 2 / فرورديگان : روز 29 فروردينماه ، كه نام روز با ماه موافق آمده و آن را بسبب توافق با نام ماه بزرگ ميداشتند و جشن ميگرفتند . « 2 » 3 / اردى بهشتگان : روز سوم ماه اردى بهشت بود ، كه نام روز و ماه موافقت داشت و جشن ميگرفتند بنام فرشتهييكه بر آتش و نور و ازالهء بيماريها و اظهار راستى و ارجاع حق بر باطل موكلست . « 3 » 4 / شش جشن گاهنبار ( گاهان بار ) . گاهنبار در پهلوى گاسانبار بود ، كه گاس ( گاه ) + بار از مادهء يارى YA - RE اوستا بمعنى سال است « 4 » و پيروان دين زردشتى به اين نام شش جشن در مواقع مختلف سال داشتند ، كه به عقيدهء ايشان گويا خدا درين شش روز كائنات را آفريده است ، و اين عقيدهء خلق عالم در شش روز « 5 » ، در تورات و انجيل و قرآن شريف نيز مذكور است « 6 » البيرونى گويد : « زرادشت روزگار سال ، پارهها كرده و گفته است كه بهر پارهيى ايزد تعالى چيزى آفريده است ، چون آسمان و زمين و آب و گياه و جانور و مردم ، تا عالم بسالى تمام آفريده شد ، و به اول هر يكى ازين پارهها پنج روز است نامشان گهنبار » « 7 »
--> ( 1 ) - آثار 219 زين باب 21 خطى ( 2 ) - همين دو كتاب . ( 3 ) - همين دو كتاب . ( 4 ) - حواشى برهان 4 / 1771 ( 5 ) - خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ( قرآن - الاعراف 52 ) ( 6 ) - زين الاخبار باب 21 ( 7 ) - كتاب التفهيم 260